Wśród pożółkłych dokumentów archiwalnych zgromadzonych w metalowej szafie Miejskiej Oczyszczalni Ścieków w Lubsku - 4 opasłe zbiory dotyczą historii organizacji i działalności Spółki Wodno - Ściekowej "Lubsko".

W 20 letnim okresie jej działalności zawarta jest historia lubskiej drogi do oczyszczalni ścieków, budowy kanalizacji miejskiej i innych ambitnych zamierzeń i działań na rzecz ochrony środowiska naturalnego miasta, które zakończyły się powodzeniem.
Historia ludzi i ich dokonań, społeczników żyjących sprawami swojego miasta, którzy odważyli się zdefiniować ambitne cele i je realizować.

Stąd historia ta warta jest udokumentowania i szerszego poznania.

Protokół nr 1
z Walnego Zgromadzenia Członków Spółki Wodno - Ściekowej w Lubsku odbytego dnia
28 lutego 1985 r. W/w datę można przyjąć za datę utworzenia Spółki.

Uczestnicy:
Aleksander Niemiec dyr. Wydz. Ochr. Środ. Gosp. Wod. i Geol. Urzędu Woj. w Zielonej Górze
Anna Kapała Z-ca dyr.
Stanisław Kołaczkowski Konsultant Urzędu Wojewódzkiego
Michał Łoś Naczelnik Miasta i Gminy w Lubsku

Przedstawiciele zakładów pracy /pisownia zgodna z treścią protokołu - przyp.aut./.

W dyskusji omówiono konieczność uporządkowania gospodarki wodno - ściekowej w Lubsku poprzez budowę oczyszczalni miejskiej. Realizacja tego zadania uzależniona powinna być w dużym stopniu od zaangażowania zakładów pracy i funkcjonowania Spółki Wodno - Ściekowej.

Ponieważ wcześniej podjęte zostały działania na rzecz budowy oczyszczalni ścieków dla lubuskiej mleczarni, zebrani stwierdzili, że należy wstrzymać budowę dla Zakładu Mleczarskiego /pisownia wg. Protokołu - przyp.aut./, ze względu na planowaną budowę oczyszczalni miejskiej.

W jawnym głosowaniu wybrano zarząd Spółki w składzie:
Waldemar Zuzański dyr. ZPW "Luwena" - przewodniczący
Zygmunt Leśniowski zastępca
Beata Wójtowicz sekretarz
Henryk Antoszewski członek
Zbigniew Wrześniak członek
Marta Fugowska członek

Od początku istnienia Spółki aż do jej rozwiązania Zarząd wypełniał swoje funkcje społecznie, nie pobierając
z tego tytułu żadnego wynagrodzenia.

Funkję księgowej powierzono w ramach umowy - zlecenia Irenie Iżyk do września 1988 r, funkje administracyjne i sekretariat prowadziła Barbara Wójtowicz, a od 1 września 1988 - Ewa Książek. 2 kwietnia 1990 r. zatrudniona została Barbara Fekieta, która funkcję inspektora ds.administracyjnych i kadrowych pełniła z powodzeniem do końca istnienia Spółki.

Inicjatywa utworzenia Spółki, której zadaniem miało być rozwiązanie nabrzmiałych problemów gospodarki wodno - ściekowej Lubska zasługuje na uznanie.

W tamtych czasach były to rozwiązania nowatorskie, do problemu ochrony środowiska naturalnego nie podchodzono powszechnie ze zrozumieniem. Ścieki bytowo - komunalne, jak i w większości przemysłowe zrzucało się wprost do cieków wodnych po ich nieznacznym wstępnym oczyszczeniu. Problem narastał. Płynąca przez miasto rzeka Lubsza stawała się ściekiem miejskim.

Największym problemem organizacyjnym w tamtych czasach były:

  • brak nowoczesnych technologii w Polsce oraz brak dostępu do technologii zachodnich ze względu na uwarunkowania polityczne,
  • brak sprawnych systemów finansowania inwestycji ekologicznych.

Z dokumentów zgromadzonych wynika, że ówczesne władze Spółki jak i władze miejskie stawiały na finansowe udziały poszczególnych jednostek organizacyjnych miasta Lubska na rzecz Spółki.

Część zakładów i instytucji Lubska nie przystąpiła do Spółki, zrodziło to kontrowersje, w jaki sposób podmioty te mają partycypować w zadaniach ochrony środowiska, bo przecież wszyscy oni wytwarzali ścieki i korzystali z urządzeń wodnych.

Ostatecznie problem ten regulowała ustawa z dn.24.X.1974 r. Prawo wodne, która nakładała obowiązek wniesienia świadczenia pieniężnego na rzecz Spółki przez wszystkich właścicieli nieruchomości korzystających
z urządzeń wodnych.

Ostatecznie problem ten regulowała ustawa z dn.24.X.1974 r. Prawo wodne, która nakładała obowiązek wniesienia świadczenia pieniężnego na rzecz Spółki przez wszystkich właścicieli nieruchomości korzystających
z urządzeń wodnych.
A ponieważ w tamtych czasach własność była pojęciem mało powszechnym, stąd egzekucja zobowiązań też była mało skuteczna.

I tak np. dyrektor PGKiM w Lubsku wstrzymał się od płacenia na rzecz Spółki, argumentując to tym,
że Spółdzielnia Mieszkaniowa nie jest członkiem Spółki a ma duży udział w wielkości zrzucanych ścieków /do rzeki Lubszy - przyp. aut./ - wynika z protokołu nr 3 z 12.06.1985 r.

Finansowa konieczność partycypacji poszczególnych podmiotów w zadaniach ochrony środowiska rodziła wiele kontrowersji. Nie wszyscy chcieli płacić, nie wszyscy rozumieli istotę problemu, choć w społecznej dyskusji powszechnie narzekano na dewastację środowiska naturalnego. Działalność Spółek Wodno - Ściekowych była szansą na uregulowanie problemu. Nie były to spółki działające w oparciu o Kodeks Handlowy a jedynie Prawo Wodne. W momencie rozpoczęcia inwestycji mogły liczyć na dofinansowania z budżetu państwa. Natomiast stopniowo zaostrzane rygory w zakresie ochrony środowiska naturalnego, powodowały nakładanie kar pieniężnych na podmioty, które nie posiadały uregulowanej gospodarki wodno - ściekowej. Członkowie Spółki uczestniczący w zadaniach ochrony środowiska mogli liczyć na zwolnienie z kar.

Wg. załącznika nr 2 do protokołu nr 6/87 pt. Klucz udziałów w kosztach działalności Spółki Wodno - Ściekowej "Lubsko" liczyła ona 18 członków:

ZPW "Luwena", Powszechna Spółdzielnia Spożywców, Zespół Opieki Zdrowotnej, Państwowe Gospodarstwo Rolne, Nowosolskie Zakłady Obuwia "Junior", Ośrodek Transportu Leśnego, Wielobranżowa Spółdzielnia Pracy "Krystomet", Krajowa Państwowa Komunikacja Samochodowa, Zakład Obrotu Art. Spożywczymi i Codziennego Użytku, PGKiM, Państwowy Ośrodek Maszynowy, Spółdzielnia Mleczarska, Spółdzielnia Transportu Wiejskiego, Nadleśnictwo, Komunalne Przedsiębiorstwo Remontowo Budowlane, Przedsiębiorstwo Usług Technicznych, Przedsiębiorstwo Hurtu Spożywczego, Zakład Produkcji Pieczywa Cukierniczego "Magnolia". Wpływy finansowe od nich nie budziły zastrzeżeń .

Wykazany w załączniku nr 3 pt. Klucz udziału w kosztach działalności Spółki - wymieniał 43 udziałowców - podmioty z terenu Lubska nie będące członkami. Ściągalność składek od nich była różna i odbywała się
na podstawie wydawanych decyzji przez Urząd Miasta i Gminy.

Najwięcej zalegały Polskie Koleje Państwowe oraz Spółdzielnia Mieszkaniowa, która ostatecznie uzyskała
w Urzędzie Wojewódzkim zwolnienie z nałożonych opłat .

Końcówka lat 80-tych cechowała się narastającymi problemami gospodarczymi kraju, postępującą inflacją, zbliżającym się kryzysem gospodarczym. Pozyskiwane środki finansowe od stałych członków i udziałowców były niewielkie wobec ogromu zadania, którego finansowy wymiar nie był bliżej określony. Do chwili wykonania projektu oczyszczalni ścieków Spółka powinna zebrać dostateczną kwotę pieniężną, która pozwoliłaby przystąpić do prac budowlanych.

[cyt:] Zarząd Spółki wspólnie z Naczelnikiem Miasta i Gminy w Lubsku wyznaczył 70 mln zł. do zebrania od wszystkich zakładów i instytucji w Lubsku na rok 1987 i tę samą kwotę na lata 1988 i 1989. W tej sprawie odbyło się dnia 23.04, 1987 r. spotkanie kierowników z-dów z Naczelnikiem, na którym przedstawiono podział ogólny kwoty na poszczególne zakłady /pisownia oryg. wg. sprawozdania z dn.12.05.1987 przyp. aut./.

Podejmowane w tamtym czasie prace miały na celu: zlokalizowanie oczyszczalni w obrębie wsi Raszyn dz. nr 59, poszukiwanie odpowiedniego biura projektowego.

Pierwsze rozmowy prowadzono z Biurem Projektów Gospodarki Wodno-Ściekowej "Prosan" w Warszawie. Projektanci przedstawili bardzo wysokie koszty projektu, przekraczające możliwości finansowe Spółki.
W kwietniu 1987 r. zlecono wykonanie projektu dot. oczyszczalni ścieków dla miasta Lubska dla Zakładu produkcji Pomocniczej w Żaganiu.

15 maja 1987 r. Walne Zgromadzenie Spółki dokonało zmian w składzie Zarządu. W miejsce odwołanych M.Fugowskiej i Zb.Wrześniaka, wybrano Jana Smyka, Tadeusza Ołonkowskiego i Eugeniusza Burdę. Powołano Biuro Spółki wg. schematu: dyrektor, główny księgowy, specjalista do spraw organizacyjno-finansowych, specjalista ds.technicznych.

Nierozwiązanym problemem miasta był w tamtych latach nie tylko brak oczyszczalni ścieków. Dużo ważniejszą sprawą było uporządkowanie gospodarki ściekowej w mieście, co oznaczało konieczność budowy kanalizacji sanitarnej i burzowej lub wspólnej. Lubsko w okresie przedwojennym i powojennym tego problemu nie rozwiązało.

Przyjęło się jako powszechną metodę, że ścieki komunalne i przemysłowe surowe lub po częściowym podczyszczeniu ich w tzw. osadnikach Inhoffa, zrzucane były wprost do rzeki Lubszy lub wywożone były na tzw. wylewisko ścieków położone w obrębie wsi Górzyn. Płynąca przez miasto rzeka Lubsza - /Dopływ Nysy Łużyckiej/ była zatruwana przez ścieki bytowe doprowadzane do niej 2 - ma kolektorami ściekowymi z osiedla XX - lecia PRL, kolektorami kanalizacji miejskiej w centrum miasta oraz ściekami wytwarzanymi przez farbiarnię zakładu A b."Luweny" i b. masarni PSS Społem. Toksyczne ścieki b.Luweny czyniły rzekę praktycznie martwą biologicznie poniżej punktów zrzutu.

Piękny ciek wodny, który w przeszłości był ozdobą miasta i miejscem rekreacji dla jego mieszkańców, z czasem, w miarę postępującego rozwoju cywilizacyjnego, z którym nie szły niestety w parze działania na rzecz ochrony środowiska naturalnego, stał się martwym, cuchnącym kanałem ściekowym, pogardliwie nazywanym "smródką".

Niestety, nie był najlepszą wizytówką miasta.

Nie podjęto dyskusji nad kompleksowym rozwiązaniem problemu tzn. równoległego inwestowania w budowę kanalizacji sanitarnej i inwestowanie w oczyszczalnię ścieków.

Samo wybudowanie oczyszczalni bez możliwości dostarczenia do niej ścieków rurociągami z miast
w odpowiedniej ilości zapewniającej poprawność technologiczną nie miało sensu. Zaś wybudowanie kanalizacji bez oczyszczalni spowodowałoby konieczność dalszego zatruwania rzeki Lubszy.

Wydaje się obecnie, że rozwiązanie kompleksowe w tamtych latach było niemożliwe. Powodowała to stale pogarszająca się sytuacja gospodarcza kraju, gwałtownie rosnąca inflacja, która pożerała i tak skromne środki finansowe, brak wypracowanej spójnej koncepcji ochrony środowiska, uregulowania gospodarki wodno-ściekowej miasta i ochrony przeciwpowodziowej, brak jasnych, konkretnych źródeł finansowania dużych inwestycji gminnych przerastających ich możliwości finansowe, brak spójnej polityki państwa w dziedzinie ochrony środowiska, ręczne sterowanie gospodarką, które przenosiło się na szczebel gminny - Naczelnik arbitralnie narzucał zakładom pracy kwoty udziału w inwestycji, brak rzetelnego rachunku ekonomicznego zadania i dostępu do nowoczesnych technologii stosowanych już wówczas w krajach Europy Zachodniej.

W takiej sytuacji ambitne zadanie stojące przed działaczami Spółki i władzami miasta nie mogło być zrealizowane i sprowadzało się do prac koncepcyjnych, planistycznych.

20 stycznia 1988 r. zrezygnował z funkcji przewodniczącego Zarządu W.Zuzański, w jego miejsce został wybrany przez Zarząd Henryk Antoszewski - prezes OSM w Lubsku.

Zatrudniono też dyrektora Spółki, którym został Zygmunt Leśniowski.

31 maja 1988 r. Walne Zgromadzenie Członków Spółki dokonało nowego wyboru Zarządu w składzie 5 osobowym:

  • Henryk Antoszewski,
  • Tadeusz Grotkiewicz,
  • Jan Smyk,
  • Eugeniusz Burda,
  • Tadeusz Ołonkowski.

W dyskusji podjęto krytykę działalności Spółki wskazując, że postępuje szybka degradacja Lubszy przez ZPW "Luwena" i lubską mleczarnię. Wykonano jedynie badania gruntu, krytykowano zbyt wysokie stawki członkowskie, których wiele zakładów nie była w stanie płacić.

1 października 1988 r. zatrudniony został na pół etatu gł. księgowy - Stanisław Kaczor. Funkję tę pełnił do 1 lipca 1990 r. 3 września na pół etatu zatrudniona została Czesława Czukin. Funkcję głównej księgowej pełniła do końca istnienia Spółki.

W tak złożonych uwarunkowaniach społeczno - gospodarczych rodziły się różnorakie koncepcje, które wówczas nie miały szans realizacji. W przyjętym sprawozdaniu z działalności Spółki za rok 1988 złożonym na Walnym Zgromadzeniu Członków 30 czerwca 1989 r. czytamy:
[cyt:] "W dniu 13 czerwca 1989 r. odbyło się posiedzenie Zarządu, w którym udział wziął zespół projektantów pod kierunkiem prof.E. Kempy, który przedstawił poszerzonemu zarządowi o przedstawicieli władz administracyjnych na czele z Naczelnikem MiG i z-cą Przewodniczącego Rady Narodowej MiG mgr inż. J.Więckowicza przedstawił koncepcje rozbudowy kanalizacji i budowy oczyszczalni ścieków w Lubsku.
Zgodnie z opracowaną koncepcją uporządkowania gospodarki wodno-ściekowej w m. Lubsko zachodzi konieczność ścisłego powiązania spraw p.powodziowych m. Lubska ze sprawami rozbudowy i modernizacji kanalizacji miejskiej oraz budowy oczyszczalni poniżej m.Lubska.

Zarząd Spółki został zapoznany z dwoma wariantami budowy oczyszczalni ścieków tj. wariant I - klasyczny polegający na budowie nowych kolektorów ściekowych w całym mieście, wyprowadzenie ścieków z rzeki Lubszy i oczyszczenie wód rzecznych wraz ze ściekami na oczyszczalni. Zarząd Spółki tej koncepcji nie przyjął ze względu na wysokie koszty wykonania sieci kanalizacyjnej oraz konieczność rozkopania całego miasta.

Zarząd Spółki wraz z kolektywem administracyjno-gospodarczym przyjął wariant II zmodyfikowany polegający na:

  • wykonaniu Kanału Ulgi obiegowego między Kanałem Młyńskim a Kanałem Błotnym trasą obniżenia terenowego za Nowińcem, dalej trasą istniejącego rowu między gruntami PGR ZR Lutol do Kanału Błotnego. Zadaniem Kanału będzie przerzucenie znacznych części wielkich wód powodziowych ze zlewni rzeki Ług i Granicy do zlewni rzeki Kurki poprzez Kanał Błotny,
  • przerzucenie kolektorów ściekowych z rzeki Lubszy do Kanału Pożarowego i dalszego odcinka Kanału Młyńskiego poniżej istniejącego młyna. Wody rzeki Lubszy i Kanału Młyńskiego będą wodami czystymi,
  • kanał Luwena w dalszym ciągu będzie spełniał rolę kanału ściekowego prowadzącego ścieki z zachodniej części miasta,
  • Kanał Pożarowy zostanie połączony z Kanałem Młyńskim w rejonie nieczynnej przepompowni PGR Lubsko i dalej kolektorem otwartym ziemnym po trasie istniejącego rowu na oczyszczalnię ścieków. Ścieki płynące Kanałem Luwena zostaną syfonem przerzucone pod rzekę Lubszą i połączone kolektorem głównym dosyłowym do oczyszczalni ścieków,
  • przerzucenie wielkich wód powodziowych poza Lubsko pozwoli na zmniejszenie przekroju Kanału Pożarowego i Młyńskiego oraz ich zasypanie kosztem o 50% mniejszym niż przy przykryciu w stanie istniejącym,
  • czyszczalnia ścieków będzie zlokalizowana nad Kanałem Błotnym w pobliżu ujścia do rzeki Kurki na działce nr 59 w rejonie Raszyna. Oczyszczalnia będzie mechaniczno-biologiczna z osadem czynnym o przepustowości 0,36 m3/s, a przy wodach deszczowych 0,72 m3/s z możliwością przyjęcia ścieków wywożonych z szamb.
  • Zostaną zbudowane dwie przepompownie, jedna w rejonie zalewu druga przy ul.Poznanskiej". - kon.cyt.

Walne Zgromadzenie Członków w dniu 15 czerwca 1990 r. kończy działalność Spółki przed zmianami, jakie pociągnęła za sobą transformacja ustrojowa i utworzenie samorządu lokalnego. Działalność zakończona bez widocznych efektów, chyba, że do takich zaliczyć należy wyremontowanie obiektu biurowo - magazynowego przy pl. Przyjaźni w Lubsku /ob.pl. L. Grzei - przyp. aut./. Do tej pory siedzibą spółki były gościnnie lokale
w ZPW "Luwena" a następnie w miejskim Ratuszu.

Sprawozdanie z działalności Spółki w 1989 r. złożył w miejsce zmarłego Henryka Antoszewskiego - Eugeniusz Burda. Rezygnację z członkostwa w Zarządzie złożył Tadeusz Grotkiewicz - wybrany w międzyczasie zastępcą burmistrza Nowogrodu Bobrz.

Nowymi członkami Zarządu zostali wybrani Jerzy Berger i Stanisław Rabenda, któremu Zarząd powierzył pełnienie funkcji przewodniczącego.
Zebranie przyjęło program ogólny budowy i modernizacji kanalizacji wraz z oczyszczalnią ścieków.
Liczba członków Spółki - 20.
Do Spółki w międzyczasie przystąpili WZIR OR Lubsko i ZZRS "Igloopol".

Początek lat 90 - tych, kojarzony z wdrażaną w Polsce transformacją ustrojową, nie przyniósł zasadniczych zmian działalności Spółki. Zarząd kurczowo trzymał się koncepcji projektowych wypracowanych w 1989 r.

Podstawowym problemem był notoryczny brak środków finansowych na samą działalność administracyjną, nie mówiąc o przedsięwzięciach inwestycyjnych. Źródłem przychodów Spółki były głównie składki członkowskie, dotacja Urzędu Miasta Lubsko i działalność usługowa Zakładu Produkcji Pomocniczej utworzonego przy Spółce 7 pażdziernika 1988 r. głównie do realizacji zadań w zakresie melioracji, zlecanych w większości przez Gminę oraz obsługi wodociągów wiejskich w Gozdnie i Dłużku.

W 1990 r. wg. sprawozdania złożonego na Walnym Zgromadzeniu w dn.27 marca 1991 r. zaczęły narastać problemy finansowe. Poważne zaległości w płatności składek miały ZPW "Luwena", i PGKiM Lubsko - podmioty, które wprowadzały najwięcej ścieków do rzeki.

W środowisku Rady Miejskiej I kadencji zaczęła narastać fala krytyki działalności Spółki.
Przeznaczając dotacje do jej działalności, radni zaczęli domagać się konkretów, widocznych osiągnięć oraz rozpisanych harmonogramów rzeczowych.

W 1991 r. następuje zmiana koncepcji pt. Kanalizacja i oczyszczalnia ścieków w Lubsku.
Pojawia się wariant II c zmodyfikowany.
Według niego dla potrzeb ochrony p. powodziowej miasta zakłada się budowę zbiornika retencyjnego "Stara Woda", jako inwestycji WZMiUW w Zielonej Górze przy udziale finansowym Gminy Lubsko. Pozostałe założenia koncepcyjne pozostają bez zmian. Jednak wykreślenie z koncepcji budowy tzw. Kanału Ulgi pozwoliło inaczej spojrzeć na całość zadania, potanienie jego kosztów i uproszczenie techniczne.

Ciekawostką jest, że przedłożony wariant II c w 1991 r. w wielu punktach sprawdził się. Zakładana budowa miejskiej oczyszczalni na rok 2003 została dokładnie w tym terminie zrealizowana. Zbiornik retencyjny został zrealizowany w 12 lat później, niż zakładała koncepcja i jako mniejszy w stosunku do koncepcji z 1991 r.

Podjęte zostały działania w celu dofinansowania działalności Spółki z Funduszu Ochrony Środowiska Urzędu Wojewódzkiego w Zielonej Górze. Dotacja została przyznana pod warunkiem zaangażowania własnych środków na wykonanie zadań.

Starania podjęte w Ministerstwie Ochrony Środowiska i Zasobów Naturalnych zakończyły się stwierdzeniem,
że wszystkie jednostki mogące wspomóc finansowo Spółkę funduszami bądź kredytami mogą to zrobić, jeśli
w grę wchodzi budowa oczyszczalni ścieków.

1 kwietnia 1992 r. na stanowisku dyrektora biura Spółki został zatrudniony Mariusz Iżyk.

W poczet członków przystąpiło PPUH "Interbud".

2 czerwca 1992 r. w poczet członków Spółki wstępuje Urząd Miasta Lubsko. Liczba członków wynosi 22.

Rezygnację z członkostwa w Zarządzie złożyli Stanisław Rabenda i Tadeusz Ołonkowski. W ich miejsce Walne Zgromadzenie Członków wybrało Piotra Palcata - burmistrza Lubska, któremu Zarząd powierzył pełnienie obowiązków przewodniczącego i Ryszarda Wereckiego - kierownika OR WZMiUW Lubsko.

Początek lat 90 tych ub. wieku. Transformacja ustrojowa i zarazem wielkie otwarcie na świat, którego symbolem był zburzony mur berliński. To nowi ludzie, którzy przyszli do władzy tak na szczeblach centralnych, jak i regionalnych oraz gminnych. To wielkie oczekiwanie na zmiany społeczne i gospodarcze i zarazem wielka nadzieja na lepszą przyszłość.

Otwarcie na świat umożliwiło dostęp do nowych i nowoczesnych technologii stosowanych w różnych dziedzinach gospodarki i życia codziennego. To możliwość podglądania innych, bardziej doświadczonych, możliwość korzystania z ich dorobku ale też ich błędów.

Przed polskimi gminami stanęła możliwość współpracy z partnerami w zachodniej Europie, w tym z najbliższym sąsiadem - Niemcami. Powstały możliwości wyjazdów poznawczych, szkoleniowych, naukowych.
I jednocześnie podpatrywania, uczenia się i stosowania podobnych rozwiązań u siebie. Nie jest przypadkiem, że właśnie polskie Pogranicze Zachodnie zaczęło najszybciej przeżywać swój rozwój, pięknieć.

Pojawiły się nowe możliwości finansowania działań inwestycyjnych, a działania w zakresie ekologii i ochrony środowiska naturalnego wspomagane finansowo przez Unię Europejską znalazły swój priorytet. Trzeba było ochronić Pogranicze Zachodnie, zlewnię Nysy Łużyckiej i Odry przed zatruwaniem Bałtyku i Skandynawii. W początkowych latach 90 -tych było już bardzo źle - nagminnie zamykane były plaże nadmorskie na Wybrzeżu z powodu zatrucia wód morskich. Utworzony został europejski fundusz pomocowy PHARE CBC, z którego mogły korzystać gminy polskiego pogranicza zachodniego. O członkostwie Polski w UE jeszcze się nie mówiło.

Poczynając od 1993 r. następuje istotna zmiana w metodologii działalności Spółki. Czy była ona spowodowana faktem, że do jej Zarządu trafili nowi ludzie, ściśle związani z samorządem lokalnym, utożsamiający się istotnie ze sprawami lokalnymi, czy też możliwości finansowania zadań z innych źródeł pozabudżetowych, czy wreszcie fakt, że o sprawach ekologii i ochrony środowiska naturalnego zaczęło się mówić coraz głośniej.

Z dotychczasowego działania nakierowanego na opracowywanie kolejnych koncepcji, przystąpiono do realizacji zadań inwestycyjnych w ramach programu porządkowania gospodarki wodno - ściekowej miasta. Ruszyła budowa kolektora miejskiego KO -12, rozpoczęto regulację rzeki Lubszy na odcinku poniżej miasta, wspólnie z WZMiUW w Zielonej Górze zlecono opracowanie dokumentacji zbiornika p. powodziowego Stara Woda, zlecono opracowanie dokumentacji na kolektor miejski. Wykonawcą większości prac została firma "Ekomel" z Sulechowa.

Protokół z Walnego Zgromadzenia Spółki z dn.12 marca 1993 r. wskazuje , że zapoczątkowana została dyskusja dot. typu przyszłej oczyszczalni ścieków dla Lubska. Szeroko została omówiona oczyszczalnia typu "Lemna", której technologia, stosunkowo prosta sprowadzała się do wykorzystania w oczyszczaniu ścieków glonów rozwijających się w utworzonych poletkach zalewowych.
Model wzorowany na stosowanych w USA a funkcjonujących już w Polsce w Kochcicach /k. Częstochowy
i w Skierniewicach a budowanej w Kargowej. Rozważano również technologię kanalizacji ciśnieniowej lub podciśnieniowej, której budowa mogłaby być realizowana na mniejszej głębokości.

Możliwości finansowe Spółki były ograniczone i ściśle powiązane ze spływem składek członkowskich.
A te niestety malały. Szczególnie od większych zakładów pracy jak PGR, ZPW "Luwena", OSM. Przeżywały one istotne problemy ekonomiczne, które w niedalekiej przyszłości miały zakończyć ich żywot w procesach likwidacyjnych lub upadłościowych.

Głównym źródłem środków finansowych stały się: Urząd Miasta, Urząd Wojewódzki w Zielonej Górze, który dotował Lubsko, jako jedno z nielicznych miast w modernizacji kanalizacji miejskiej.

Poczynając od 1994 r. zaczęła się stopniowo zmniejszać liczba członków Spółki w wyniku likwidacji kolejnych zakładów Lubska. Jakby na ironię - likwidacja ich, w większości głównych trucicieli rzeki Lubszy spowodowała częściową poprawę jej stanu sanitarno - biologicznego.14 czerwca 1996 r. rezygnację z pracy w Zarządzie złożył Jerzy Berger. W jego miejsce wybrany został Henryk Jęcek z Państwowego Domu Pomocy Społecznej Lubsko.

W pracach Zarządu skupiono się na wykonaniu dokumentacji technicznej kolektora wzdłuż ul.Dębowej, zasilania energetycznego przepompowni PS 9, budowy przepompowni ścieków PS-8, przepompowni na ul.Słowackiego, której zadaniem było odwrócenie ścieków płynących dotąd na tereny bagien rozciągających się za Zalewem "Karaś"w Lubsku. Powodowało to ekologiczną degradację tego obszaru. Zlecono do wykonania dokumentację techniczną kolektorów grawitacyjnych śródmiejskich wraz ze studzienkami pośrednimi.

1 kwietnia 1996 r. został zatrudniony na stanowisku z - cy dyrektora biura spółki Marek Krejner.

W 1996 r. bazując na doświadczeniach innych samorządów lokalnych w dziedzinie ochrony środowiska, biorąc pod uwagę lokalne uwarunkowania geologiczne - odstąpiono od koncepcji wykorzystania Kanału Pożarowego w graniacach miasta, jako centralnego kolektora ściekowego. Zapadła decyzja o budowie miejskiej sieci ogólnospławnej prowadzącej ścieki do oczyszczalni, systemu przepompowni, odcinków kanalizacji ciśnieniowej.

Zmianie uległa lokalizacja przyszłej oczyszczalni ścieków. Nowa lokalizacja wskazywała na działkę przy ul.Paderewskiego w Lubsku, której właścicielem była Gmina Lubsko. W miejscu tym znajdowało się uciążliwe ,dzikie wysypisko śmieci. Lokalizacja przybliżała oczyszczalnię do miasta o ok.1 km w stosunku do koncepcji pierwotnej. Obniżało to również koszty doprowadzenia ścieków z miasta systemem rurociągów tłocznych. Nowa lokalizacja wymagała umieszczenia jej w aktualnym planie zagospodarowania przestrzennego miasta
i gminy Lubsko.

Zaczęła rysować się koncepcja oczyszczalni mechaniczno - biologicznej, opartej na sprawdzonych technologiach oczyszczania ścieków stosowanych w miastach partnerskich Helsinge w Danii i Vlotho w RFN,
z wykorzystaniem rozwiązań technologicznych firmy Passavant w RFN. Odbyła się wizyta burmistrza Lubska wraz z zespołem eksperckim w siedzibie firmy Passavant w Limburgu /Hesji/ w RFN. Firma była w trakcie realizacji zamówienia na dostawę urządzeń technologicznych dla oczyszczalni ścieków w Żaganiu.

Odbyła się wizyta w niemieckiej firmie Kordes specjalizującej się w budowie kompletnych przepompowni ścieków. Technologia tej firmy została zastosowana w przepompowni ścieków zbudowanej na ul.Zielenieckiej.

Pierwowzorem lubskiej oczyszczalni miała stać się oczyszczalnia budowana w Sulechowie, o parametrach technicznych i technologicznych zbliżonych do lubskich założeń.

Wystąpiono z wnioskiem do Urzędu Wojewódzkiego w Zielonej Górze o zakwalifikowanie inwestycji - budowa oczyszczalni ścieków dla m.Lubska, jako inwestycji współfinansowanej z Europejskiego Funduszu PHARE CBC. Wniosek został zakwalifikowany do II etapu - centralnego.

Zrodziła się historyczna szansa wykonania oczekiwanej inwestycji miejskiej przy wykorzystania znacznych środków europejskich i docelowego rozwiązania dużego problemu Lubska, jakim było uporządkowanie gospodarki ściekowej. Zadanie o wymiarze historycznym.

W 1997 r. opracowany został projekt techniczny miejskiej oczyszczalni ścieków dla Lubska z bilansem ścieków na rok 2030, o wydajności 5800 m3/d.

24 marca 1998 r. Walne Zgromadzenie Członków dokonało wyboru Zarządu w składzie: Piotr Palcat - przewodniczący, Eugeniusz Burda z - ca przewodniczącego, Iwona Poszwa - Siemion - sekretarz, Ryszard Werecki - członek, Henryk Jęcek - członek.

Na koniec 1998 r. liczba członków Spółki skurczyła się do 13. Neleżeli do niej: Dom Pomocy Społecznej, SP ZOZ, Gospodarstwo Nadzoru i Administrowania Zasobem WRSP Lubsko II, OTL Świebodzin, Nadleśnictwo Lubsko, Okręgowy Inspektorat Służby Więziennej w Poznaniu, Poczta Polska OUP w Lubsku, Zachodnia Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych w Poznaniu, PPKS w Żarach, SKO-PIN sp.z o.o., PGKiM sp.z o.o, WZMiUW OR Lubsko, Urząd Miasta Lubsko.

Priorytetem w 1998 r. było opracowanie niezbędnej dokumentacji przetargowej do ubiegania się o środki
z Programu Współpracy Przygranicznej Polska - Niemcy PHARE1999.

Dokumentacja taka została przygotowana i wysoko oceniona przez Władzę Wdrażającą w Warszawie
i zakwalifikowana na I miejscu w regionie.
Wykonawcą dokumentacji było Biuro Projektów "Ekosystem" w Zielonej Górze.

Po niezbędnych konsultacjach i obronie projektu w Siedzibie Unii Europejskiej w Brukseli Lubsko otrzymało dofinansowanie na budowę Miejskiej Oczyszczalni Ścieków w wys. 3 mln EURO tj. na wartość 12.000.000,00 zł /wg.kursu ówczesnego - przyp.aut./.

Zgodnie z funkcjonowaniem funduszy pomocowych PHARE, gmina Lubsko powinna posiadać własne środki finansowe w wys. 30 % przyznanych środków tj.3.600.000,00 zł w rozbiciu na 3 lata.

Podczas Walnego Zgromadzenia Członków 7 kwietnia 1999 r. ze składu Zarządu odszedł Piotr Palcat w związku z zakończeniem pracy na stanowisku burmistrza Lubska a w jego miejsce wszedł Mariusz Iżyk - ówczesny burmistrz, obejmując zarazem funkcję przewodniczącego Zarządu. Zgodnie z harmonogramem realizacji procesów przetargowych w III cim kwartale 2000 r. w drodze przetargu międzynarodowego został wyłoniony wykonawca inwestycji. Komisja przetargowa wybrała Sp.z o.o "Hydrobudowa 9" Poznań.

r

Równolegle trwały prace przy budowie kolektorów ściekowych grawitacyjnych i ciśnieniowych w centrum miasta, studni rewizyjnych, wyposażnie w urządzenia technologiczne przepompowni, doprowadzenie energii elektrycznej i wodociągu do placu budowy oczyszczalni, rozpoczęła sią budowa Budynku Obsługi Technicznej, odbudowa przyszłego rowu odprowadzającego oczyszczone ścieki do rzeki Lubszy i inne prace towarzyszące.

Dodatkowym utrudnieniem organizacyjnym jak i finansowym była konieczność przeprowadzenia szczegółowych badań archeologicznych na terenie przyszłej oczyszczalni oraz w obrębie zabudowy staromiejskiej miasta.

Spółka realizowała powyższe zadania ze środków własnych oraz pożyczki zaciągniętej w Wojewódzkim Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Zielonej Górze.

11 grudnia 2002 r. Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie dokonało zmiany Zarządu Spółki. Wybrano nowy Zarząd w składzie: Bogdan Bakalarz - burmistrz i przewodniczący zarządu, Krzysztof Szychowski z-ca, Mike Pfüller - sekretarz, Eugeniusz Burda - członek, Edward Karpowicz - członek.

Ogólna liczba członków Spółki zmalała do 8.:
Urząd Miasta Lubsko, PGKiM sp.z o.o, Zakład Transportowy i Ogólnobudowlany E.Karpowicz, PKS S.A.
w Żarach, Poczta Polska OUP w Lubsku, SKO-PIN sp. z o.o, UESA Polska sp.z o.o w Lubsku, PKP Oddział Nieruchomości Zakład w Ostrowie Wlkp.

Miejska Oczyszczalnia Ścieków w Lubsku:
Inwestor Urząd Miasta i Gminy Lubsko
Termin realizacji zadania rozpoczęcie: 15.01.2001r.
zakończenie: 30.04.2003r.
Generalny Wykonawca Robót HYDROBUDOWA 9 - Poznań
Wartość zadania ogółem 15,25 mln zł
w tym udział Funduszu PHARE 99
11,44 ml zł
Dane technologiczne Oczyszczalnia mechaniczno-biologiczno-chemiczna
Wydajność Q śr.d.= 4 200 m³/d
Q max.d .= 5 400 m³/d
Q max.h. = 408 m³/h
Q max.h. = 1350 m³/h - przy pogodzie deszczowej

W końcu 2002 r. względy finansowe - głównie ciążące zobowiązania oraz malejąca liczba członków oraz związane z tym zmniejszanie się wpływów składek członkowskich spowodowały,że działalność Spółki Wodno Ściekowej "Lubsko" weszła w schyłkowy okres.

n

Przyspieszenie decyzji wymuszały rodzące się dyskusje i polemiki co do podmiotu zarządzającego nową oczyszczalnią ścieków, siecią kanalizacyjną, sposób prowadzenia kontroli przez gminę nad olbrzymim majątkiem a przez to kształtowanie kosztów i przyszłych opłat za oczyszczanie ścieków. Istotnym elementem była egzekucja zaciągniętych przez Spółkę zobowiązań na budowę kanalizacji miejskiej i zadania towarzyszące.

Wierzyciele byli nieubłagani a majątek do zabezpieczenia był znaczny - nowoczesna oczyszczalnia ścieków.

9 czerwca 2003 r. Walne Zgromadzenie Członków Spółki Wodno - Ściekowej "Lubsko" w pełnym składzie członkowskim uchwałą nr 7 rozwiązało Spółkę w drodze postępowania likwidacyjnego. Na likwidatora Spółki został powołany Piotr Palcat.

Wolą członków Spółki było dokonanie zmiany w statucie, która mówiła, że "mienie Spółki, pozostałe po jej rozwiązaniu lub likwidacji, w postaci oczyszczalni ścieków wraz z wyposażeniem, służącym jej funkcjonowaniu
i eksploatacji, nie ulega podziałowi i zostaje w całości przekazane członkowi - Gminie Lubsko".

W trwającym 1.5 roku postępowaniu likwidacyjnym uporządkowane zostały sprawy własnościowe gruntów, środków trwałych, spłacone zostały wszystkie zobowiązania wobec wierzycieli. Postępowanie likwidacyjne zakończyło się 28 grudnia 2004 r. uchwałą zatwierdzającą ostateczne sprawozdania likwidatora.

Gmina Lubsko stała się prawnym właścicielem wszystkich środków trwałych wybudowanych przez Spółkę Wodno - Ściekową "Lubsko".

Opracowanie: Piotr Palcat
Na podstawie dokumentacji archiwalnej SW - Ś "Lubsko"
Symb.kwalif.arch.007 kat. A